Pijn in lies door darmklachten: oorzaken en wat te doen

Als je zowel last hebt van je darmen als een zeurende pijn in je lies, vraag je je misschien af of die twee iets met elkaar te maken hebben. Het antwoord is verrassend genoeg vaak ja, en de boosdoener zit dieper dan je denkt: een spier die dwars door je buik loopt, de psoas, kan de verbindende schakel zijn. In dit artikel ontdek je welke darmproblemen liespijn kunnen veroorzaken, wat het PPOD-syndroom precies is en wanneer je beter naar de huisarts kunt gaan.

Mensen met darmklachten die ook liespijn rapporteren: 20-35% ·
Psoas-spier irriterende aandoeningen (PPOD): 10-15% van chronische liespijn ·
Liesbreuk als oorzaak van liespijn: < 5% bij vrouwen ·
Crohn-patiënten met liespijn als symptoom: 15-25% ·
Adductoren-blessure als bron liespijn: 50-60% bij atleten

Vijf belangrijke feiten over pijn in lies en darmklachten, samengevat in één tabel.

Het patroon: Liespijn is zelden een op zichzelf staand probleem; bij een aanzienlijk deel van de gevallen speelt het maag-darmkanaal een rol, en de psoas-spier is vaak de stille tussenpersoon.

Kunnen darmproblemen liespijn veroorzaken?

Hoe werkt het verband tussen darmen en liespijn?

• De psoas-spier loopt van de onderste rugwervels naar de bovenkant van het bovenbeen en ligt vlak tegen de darmen aan. Als de darmen opgezet zijn door obstipatie of gas, kan dat druk uitoefenen op deze spier, wat uitstraalt naar de lies (Margriet (gezondheidsplatform)).
• Dit mechanisme staat bekend als het PPOD-syndroom (Psoas-irriterende orgaandysfunctie), waarbij de psoas-spier geïrriteerd raakt door organen zoals de darmen, nieren of blaas (Chiropractie Holystaete (praktijk voor chiropractie)).

“Bij het PPOD-syndroom is er sprake van een combinatie van liespijn, darmklachten en blaasklachten, veroorzaakt door irritatie van de psoas-spier.”

— Chiropractie Holystaete

Welke rol speelt de psoas-spier?

• De psoas is de enige spier die het bovenlichaam met de benen verbindt en loopt vlak langs de darmen, nieren en de blaas (Johnson Memorial Health (orthopedische kliniek)).
• Bij irritatie kan de psoas verkrampen, wat leidt tot een zeurende pijn diep in de lies, vaak aan één kant, die verergert bij lopen of lang zitten (MedicineNet (medische informatiedienst)).
• Obstipatie en een opgeblazen buik zijn de meest voorkomende darmklachten die de psoas irriteren (Podotherapie Reggestreek (podotherapiepraktijk)).

De verhouding: Niet alle liespijn komt door darmen. Liesbreuk, spierblessure en gynaecologische oorzaken (bij vrouwen) zijn minstens zo vaak de boosdoener (Máxima Medisch Centrum (ziekenhuisinformatie)).

Het patroon: Wanneer darmklachten en liespijn samen optreden, is het essentieel om ook naar de psoas-spier te kijken, niet alleen naar de darmen zelf.

Welke darmproblemen veroorzaken pijn in de lies?

Obstipatie en liespijn

• Obstipatie is de meest voorkomende darmoorzaak van liespijn. Bij langdurige verstopping zet de dikke darm uit en drukt tegen de psoas-spier (Margriet (gezondheidsplatform)).
• Dit kan leiden tot een zeurende, diepe pijn in de lies die erger wordt bij bukken of lang zitten (MedicineNet (medische informatiedienst)).
• Bij 20-35% van de mensen met chronische darmklachten wordt ook liespijn gerapporteerd, blijkt uit klinische ervaring (Diakonessenhuis (ziekenhuis)).

“Bij langdurige obstipatie kan de opgezette dikke darm tegen de psoas-spier drukken, wat een zeurende liespijn veroorzaakt die vaak wordt miskend.”

— Margriet (gezondheidsplatform)

Ontstekingsziekten (IBD, Crohn, colitis ulcerosa)

• Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa (samen Inflammatory Bowel Disease of IBD genoemd) is liespijn een bekend symptoom bij actieve ontsteking (Crohn’s and Colitis Canada (patiëntenorganisatie)).
• Bij 15-25% van de Crohn-patiënten komt liespijn voor, vaak door abcesvorming of fistels die vanuit de darm naar de liesregio kunnen trekken (Crohn’s and Colitis Canada (patiëntenorganisatie)).
• Een actieve ontsteking in het terminale ileum (onderste dunne darm) kan direct uitstralen naar de rechter lies (MSD Manuals (medisch naslagwerk)).

Prikkelbare darmsyndroom (PDS)

• PDS is een chronische aandoening van de darmfunctie, zonder aantoonbare ontsteking of schade aan de darmwand (Thuisarts (patiënteninformatie van de NHG)).
• De meest voorkomende klachten zijn buikpijn, krampen, diarree of verstopping, en een opgeblazen gevoel (MDL Fonds (patiëntenorganisatie voor maag-, darm- en leverziekten)).
• PDS kan uitstralende pijn naar de lies geven, vooral bij obstipatie-dominant PDS, doordat de opgezette darm druk uitoefent op de psoas (Diakonessenhuis (ziekenhuis)).

Het onderscheid: Waar PDS ‘slechts’ functionele klachten geeft zonder weefselschade, kunnen IBD en diverticulitis echte ontsteking en abcesvorming veroorzaken, wat per direct medische aandacht vraagt.

Kan een darmontsteking liespijn veroorzaken?

Acute darmontsteking versus chronische ontsteking

• Een acute darmontsteking zoals diverticulitis (ontsteking van uitstulpingen in de dikke darm) kan pijn geven die uitstraalt naar de linker lies, omdat de sigmoïd (S-vormige dikke darm) linksonder in de buik ligt (MSD Manuals (medisch naslagwerk)).
• Appendicitis (ontstoken blindedarm) begint vaak met pijn rond de navel die binnen 12-24 uur naar de rechter onderbuik en lies trekt (Mayo Clinic (medisch centrum)).
• Bij IBD komt liespijn vooral voor bij actieve ontsteking, maar kan ook wijzen op een abces of fistel in de lies – een complicatie die acute medische hulp vereist (Crohn’s and Colitis Canada (patiëntenorganisatie)).

Wanneer wijst liespijn op een appendicitis of diverticulitis?

• Bij appendicitis is de liespijn vaak scherp, wordt erger bij hoesten of bewegen, en gaat gepaard met misselijkheid en koorts (Mayo Clinic (medisch centrum)).
• Diverticulitis geeft meestal pijn linksonder in de buik met uitstraling naar de linker lies, plus koorts en een veranderd ontlastingspatroon (MSD Manuals (medisch naslagwerk)).
• Bij twijfel is een CT-scan of echografie de snelste manier om de diagnose te stellen (Máxima Medisch Centrum (ziekenhuisinformatie)).

De consequentie: Liespijn door een acute darmontsteking is een alarmsignaal dat niet thuishoort op de ‘het gaat wel over’-stapel. Vooral bij koorts of aanhoudende pijn is een arts nodig, omdat complicaties zoals perforatie of abcesvorming snel kunnen optreden.

Wat kan het zijn als je pijn in je lies hebt?

Liesbreuk

• Een liesbreuk is een uitstulping van buikvlies door de buikwand in de liesregio, vaak voelbaar als een bult die groter wordt bij persen of tillen (Máxima Medisch Centrum (ziekenhuisinformatie)).
• Bij vrouwen komt een liesbreuk minder vaak voor (minder dan 5% van de liespijn bij vrouwen), maar als het voorkomt, is het risico op beklemming groter (Máxima Medisch Centrum (ziekenhuisinformatie)).
• Bij beklemming kan een liesbreuk darmklachten geven (misselijkheid, braken, geen ontlasting) – dit is een spoedgeval (Máxima Medisch Centrum (ziekenhuisinformatie)).

Spierblessure (adductoren, pubalgie)

• Adductorenblessure (verrekking van de binnenste bovenbeenspieren) is de meest voorkomende oorzaak van liespijn bij sporters, verantwoordelijk voor 50-60% van de gevallen (Physiopedia (fysiotherapie kennisbank)).
• De pijn zit aan de binnenzijde van de bovenbeen, verergert bij het naar elkaar toe brengen van de benen of bij traplopen (Podotherapie Reggestreek (podotherapiepraktijk)).
• Pubalgie (liespijn bij sporters) is een overbelasting van de schaambeenregio die vaak samengaat met zwakte van de buikspieren (Physiopedia (fysiotherapie kennisbank)).

PPOD-syndroom

• PPOD staat voor Psoas-irriterende Orgaandysfunctie en wordt gekenmerkt door een combinatie van liespijn, darmklachten (obstipatie, opgeblazen buik) en vaak ook blaasklachten (Chiropractie Holystaete (praktijk voor chiropractie)).
• Het syndroom treft naar schatting 10-15% van de mensen met chronische liespijn, maar wordt vaak niet herkend (Chiropractie Holystaete (praktijk voor chiropractie)).
• Behandeling richt zich op het ontspannen van de psoas-spier via gerichte oefeningen, mobilisatie en adresseren van de onderliggende orgaanproblemen (Chiropractie Holystaete (praktijk voor chiropractie)).

Gynaecologische oorzaken

• Endometriose (weefsel dat op baarmoederslijmvlies lijkt, groeit buiten de baarmoeder) kan liespijn geven, vooral rond de menstruatie (Endometriose Stichting (patiëntenorganisatie)).
• Ovariumcysten (vochtblaasjes op de eierstokken) of baarmoederproblemen kunnen uitstralen naar de lies (Endometriose Stichting (patiëntenorganisatie)).
• Bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd is een gynaecologische oorzaak minstens zo waarschijnlijk als een liesbreuk (Máxima Medisch Centrum (ziekenhuisinformatie)).

Zenuwbeknelling

• Beknelling van de nervus ilioinguinalis of nervus genitofemoralis (zenuwen die door de liesregio lopen) kan een brandende of stekende liespijn geven (Physiopedia (fysiotherapie kennisbank)).
• Dit komt soms voor na een liesbreukoperatie of buikoperatie, maar ook bij zwangerschap of intensief sporten (Physiopedia (fysiotherapie kennisbank)).

De overeenkomst: Bijna elke oorzaak van liespijn – of het nu de darmen, spieren of organen betreft – heeft één gemeenschappelijke deler: de psoas-spier die er dwars doorheen loopt. Het is de spin in het web die zelden de schuld krijgt, maar vaak de boosdoener is.

Wat zijn de oorzaken van liespijn bij vrouwen?

Gynaecologische oorzaken (endometriose, ovariumcysten)

• Endometriose is een van de meest onderdiagnosticeerde oorzaken van liespijn bij vrouwen. Het weefsel kan zich vastzetten op de eierstokken, eileiders of het buikvlies en uitstralen naar de lies (Endometriose Stichting (patiëntenorganisatie)).
• Ovariumcysten kunnen bij groter worden (meer dan 5 cm) een zeurende pijn in de lies geven, die verergert bij beweging (Mayo Clinic (medisch centrum)).
• Een vergrote baarmoeder door vleesbomen (myomen) kan tegen de psoas drukken, met uitstraling naar de lies als gevolg (Mayo Clinic (medisch centrum)).

PPOD-syndroom bij vrouwen

• PPOD-syndroom komt bij vrouwen net zo vaak voor als bij mannen, maar wordt bij vrouwen vaker gemist omdat de klachten worden toegeschreven aan gynaecologische problemen (Chiropractie Holystaete (praktijk voor chiropractie)).
• De combinatie liespijn, darmklachten en blaasklachten is typerend, en kan verergeren rond de menstruatie (Chiropractie Holystaete (praktijk voor chiropractie)).

Liesbreuk bij vrouwen

• Liesbreuken bij vrouwen zijn zeldzamer (minder dan 5% van liespijn bij vrouwen) maar hebben een hoger risico op beklemming van darmweefsel (Máxima Medisch Centrum (ziekenhuisinformatie)).
• Bij een beklemde liesbreuk (incarceratie) ontstaat er acute darmobstructie met hevige pijn, misselijkheid en braken – een spoedgeval (Máxima Medisch Centrum (ziekenhuisinformatie)).

Het gevolg: Bij vrouwen met liespijn en darmklachten is de kans op een gemiste diagnose van PPOD of endometriose reëel. Vraag daarom altijd of er gekeken is naar de psoas-spier, niet alleen naar de darmen of eierstokken.

Is pijn in de lies gevaarlijk?

Wanneer moet je naar de dokter?

• Liespijn is meestal niet acuut gevaarlijk, maar er zijn uitzonderingen die direct medische hulp vereisen (Máxima Medisch Centrum (ziekenhuisinformatie)).
• Ga naar de huisarts als de liespijn langer dan een week aanhoudt, steeds erger wordt, of gepaard gaat met andere symptomen (Thuisarts (patiënteninformatie van de NHG)).
• Spoed (huisartsenpost of SEH) is nodig bij: hevige pijn die niet weggaat, koorts boven 38,5 °C, braken, bloed bij ontlasting, of een plotselinge zwelling in de lies die niet wegdrukt (Máxima Medisch Centrum (ziekenhuisinformatie)).

Alarmsymptomen (koorts, bloed bij ontlasting, onverklaarbaar gewichtsverlies)

• Koorts bij liespijn kan wijzen op een abces, diverticulitis of appendicitis – allemaal aandoeningen die snel behandeld moeten worden (Mayo Clinic (medisch centrum)).
• Bloed bij ontlasting in combinatie met liespijn kan wijzen op IBD (Crohn, colitis ulcerosa) of in zeldzame gevallen op darmkanker (Crohn’s and Colitis Canada (patiëntenorganisatie)).
• Onverklaarbaar gewichtsverlies (meer dan 5% van het lichaamsgewicht in 6 maanden zonder dieet) in combinatie met aanhoudende liespijn is een reden voor verder onderzoek (MSD Manuals (medisch naslagwerk)).

De boodschap: Liespijn is zelden een reden voor paniek, maar het negeren van alarmsymptomen kan ernstige gevolgen hebben. De vuistregel: twijfel je? Ga naar de huisarts.

Wat zijn de symptomen van een tumor in de lies?

Lymfekliertumor versus darmtumor

• Een tumor in de lies is meestal een vergrote lymfeklier, niet een darmtumor. Lymfekliertumoren (lymfomen) of uitzaaiingen van andere kankers (bijv. melanoom, baarmoederhalskanker) kunnen zich als een harde, meestal pijnloze zwelling in de lies presenteren (Mayo Clinic (medisch centrum)).
• Darmtumoren (colon- of rectumcarcinoom) geven zelden direct een zwelling in de lies. Ze kunnen wel uitstralende pijn naar de lies geven als ze tegen de psoas-spier of zenuwen drukken (MSD Manuals (medisch naslagwerk)).
• Een harde, pijnloze zwelling in de lies die niet weggaat is altijd een reden om naar de huisarts te gaan (Thuisarts (patiënteninformatie van de NHG)).

Hoe onderscheid je een tumor van andere oorzaken?

• Een liesbreuk is meestal reponibel (weg te duwen) en verandert van grootte bij hoesten of persen; een tumor niet (Máxima Medisch Centrum (ziekenhuisinformatie)).
• Een vergrote lymfeklier voelt als een harde, ronde structuur onder de huid, soms bewegelijk, soms vastzittend aan de omgeving (Mayo Clinic (medisch centrum)).
• Bij aanhoudende liespijn in combinatie met onverklaarbaar gewichtsverlies, nachtelijk zweten of aanhoudende vermoeidheid is verder onderzoek (echo, CT-scan of biopsie) geïndiceerd (MSD Manuals (medisch naslagwerk)).

De geruststelling: Liespijn door een tumor is zeldzaam. Bij verreweg de meeste mensen met liespijn en darmklachten is er een goedaardige oorzaak zoals obstipatie, PPOD of een spierblessure. Maar hardnekkige, veranderende klachten verdienen serieus onderzoek.

Veelgestelde vragen

Samenvatting: Liespijn met darmklachten is geen toeval – de psoas-spier is de fysieke brug tussen beide. Voor wie met deze combinatie worstelt, is de weg vooruit helder: begin bij de huisarts, sluit alarmsymptomen uit en onderzoek of de psoas-spier de boosdoener is. Voor de Nederlandse patiënt betekent dit: vraag niet alleen naar de darmen, maar ook naar de spier die er dwars doorheen loopt – en overweeg gerichte oefeningen of chiropractie als de diagnose PPOD is gesteld. Of je nu kiest voor meer vezels, een psoas-rek of een specialistisch consult, het antwoord ligt in het samenspel tussen buik en lies.