Als je weleens in een supermarkt voor het schap met bakproducten staat, vraag je je misschien af waarom er zoveel verschillende verpakkingen zijn met woorden als bloem, meel en volkorenmeel. Op het eerste gezicht lijken ze op elkaar, maar voor je bakresultaat kan de keuze flink uitmaken. Dit artikel helpt je de verschillen te begrijpen en te bepalen welke het beste past bij wat jij wilt bakken.

4 gerelateerde berichten

Meel structuur: grover met zemelen en kiemen · Bloem structuur: fijn en wit, gezeefd · Voedingswaarde meel: hoger in vezels · Kleurenverschil: meel grijzer, bloem witter · Gezondheidsvoordeel: meel voedzamer

Overzicht

1Bevestigde feiten
2Wat onduidelijk is
  • Exacte vervangingsverhoudingen verschillen per recepttype
3Tijdlijn-signaal
  • Volkorenproducten winnen aan populariteit in Nederland
4Wat hierna
  • Gezondere meelkeuzes worden standaard in recepten

Hieronder vind je de belangrijkste kenmerken van bloem en meel in één overzicht.

Kenmerk Bloem Meel
Oorsprong Gezeefd zonder zemelen Volledig graan gemalen
Typisch gebruik Cake en koekjes Brood met structuur
Vezelgehalte Bijna geen Hoog
Kleur Wit Lichtbruin tot grijs

Wat is het verschil tussen bloem en meel?

Structuur en malingsproces

Bloem wordt gemaakt van uitsluitend het binnenste deel van de graankorrel, het meellichaam. De zemelen en kiem worden eruit gezeefd. Daardoor is bloem veel fijner van structuur. Meel daarentegen is een combinatie van bloem en volkorenmeel, waarbij alle onderdelen van de graankorrel behouden blijven: de meelkern, kiem en zemel. Deze grovere maling geeft meel een vollere smaak en meer textuur.

Voedingsverschillen

Het grootste deel van vezels, mineralen zoals ijzer, zink, koper en magnesium, en vitamines B en E zitten in de zemel. Bloem bevat na het zeven bijna geen vezels, vitaminen en mineralen meer. Vollekorenmeel heeft daarom een hoger vezel- en voedingsstoffengehalte dan witte bloem. Voor wie let op voeding, is meel duidelijk de voedzame keuze.

Kleur en textuur

Bloem is wit omdat alle kleuring verwijderd is tijdens het zeven. Volkorenmeel heeft een lichtbruine kleur vanwege de hele tarwekorrel. De textuur verschilt ook: bloem geeft een glad resultaat, terwijl meel zorgt voor een robuustere structuur. Radar AVROTROS legt uit dat meel van verschillende granen kan zijn, zoals tarwe, spelt, rogge, mais of rijst.

Waarom dit belangrijk is

Wanneer je tarwebloem vervangt door volkorenmeel, krijg je automatisch meer vezels, vitaminen en mineralen binnen zonder extra moeite. Dat maakt het een eenvoudige stap naar gezonder bakken.

Kan ik meel gebruiken in plaats van bloem?

Voor brood en cake

Ja, je kunt meel gebruiken in plaats van bloem, maar bereid je voor op een andere uitkomst. Bloem is geschikt voor bakken van koekjes en cakes vanwege de fijne structuur. Meel is geschikter voor bakken van brood of pannenkoeken vanwege de grovere structuur. Witbrood wordt gemaakt van bloem, bruinbrood van een combinatie van bloem en volkorenmeel, en volkorenbrood van honderd procent volkorenmeel.

Aanpassingen nodig

Meel neemt meer vocht op dan bloem vanwege de zemelen en vezels. Daarom moet je mogelijk de hoeveelheid vocht in je recept aanpassen. Volgens Heel Holland Bakt kan extra bakpoeder helpen bij gebruik van volkorenmeel vanwege de stevigere structuur. DeMolenwinkel bevestigt dat volkorenmeel het meest gezonde meel is voor bakken.

Resultaatverschillen

Bloem geeft een luchtiger resultaat, terwijl meel zorgt voor een stevigere structuur. Volkorenmeel voegt een nootachtige smaak toe aan baksels. Voor wie wil wennen aan volkorenmeel, is het slim om te beginnen met de helft van je recept en langzaam over te schakelen.

De trade-off

Je wint aan voedingswaarde maar levert in aan malseidheid. De oplossing is vaak te experimenteren: begin met een mengsel van bloem en volkorenmeel en bouw geleidelijk op.

Wat is gezonder, meel of bloem?

Vezelgehalte

Meel wint overtuigend op vezelgehalte. Vollekorenmeel bevat alle onderdelen van de graankorrel, wat betekent dat je meer vezels binnenkrijgt per gram. De vezels in volkorenmeel zorgen voor langzamere vertering en een langer verzadigd gevoel. Bloem bevat vrijwel geen vezels meer na het zeven, wat betekent dat het sneller wordt verteerd en minder langdurig verzadigt.

Voedingsstoffen

Bloem zorgt voor pieken in bloedsuikerspiegel vanwege het lage vezel- en voedingsstoffengehalte, aldus Santé. Vollekorenmeel heeft een lagere glycemische index dan bloem, wat betekent dat het geleidelijk wordt verteerd. Dit helpt bij het stabiliseren van bloedsuiker. Volkorenmeel bevat meer antioxidanten en essentiële voedingsstoffen dan bloem, bevestigt Rutger Bakt.

Volkoren varianten

Volkorenproducten kunnen volgens onderzoek gezondheidsvoordelen hebben zoals vermindering van risico op hart- en vaatziekten, beroerte, diabetes type 2 en darmkanker. Regelmatig consumeren van volkorenproducten kan bijdragen aan gezond gewicht en betere controle van de bloedsuikerspiegel, aldus Thuisbakkerswinkel. De keuze voor volkoren is dus niet alleen een kwestie van smaak maar ook van gezondheid.

Volkorenmeel is het meest gezonde meel voor bakken omdat het de meeste eiwitten, vezels, vitaminen en mineralen bevat.

— DeMolenwinkel (specialist in molenproducten)

Wat is het verschil tussen bloem, meel en volkorenmeel?

Tarwebloem vs volkoren

Tarwebloem is eigenlijk gewoon bloem, dus het binnenste deel van de graankorrel. Volkorenmeel bevat daarentegen alle onderdelen van de korrel. Heel Holland Bakt benadrukt dat witbrood gemaakt wordt van bloem, bruinbrood van een combinatie, en volkorenbrood van honderd procent volkorenmeel. Dat verklaart de verschillen in kleur, textuur en voedingswaarde.

Patentbloem uitleg

Patentbloem is nog fijner dan tarwebloem en bevat meer gluten, legt Radar AVROTROS uit. Daardoor is het ideaal voor producten die veel elasticiteit nodig hebben, zoals brood. De term patentbloem verwijst naar het malingsproces waarbij alleen het beste deel van het meellichaam wordt gebruikt. Dit maakt het geschikt voor bakkers die specifieke resultaten nastreven.

Zelfrijzend bakmeel

Zelfrijzend bakmeel is bloem met al bakpoeder toegevoegd. Daardoor hoef je zelf geen rijsmiddel meer toe te voegen. Het verschil met gewoon meel is dus de toegevoegde chemische stof. Voor snelle recepten is zelfrijzend bakmeel handig, maar voor bewust bakken met volkorenproducten kun je beter losse meelsoorten gebruiken en zelf bakpoeder toevoegen.

De implicatie: wie bewust kiest voor volkorenproducten, kiest automatisch voor meer vezels en mineralen zonder concessies te doen aan de smaak.

Type Samenstelling Gebruik Voedingswaarde
Bloem Alleen meellichaam Cake, koekjes Laag
Meel Bloem + volkorenmeel Brood, pannenkoeken Gemiddeld
Volkorenmeel Alle onderdelen korrel Volkorenbrood Hoog
Patentbloem Fijnste meellichaam Brood met veel gluten Laag

Kan je bloem vervangen door volkorenmeel?

Receptaanpassingen

Ja, dat kan, maar de verhoudingen zijn cruciaal. Vollekorenmeel neemt meer vocht op dan bloem, dus je hebt mogelijk meer vocht of minder meel nodig. Begin met een verhouding van zeventig procent bloem en dertig procent volkorenmeel als je een recept wilt omzetten. Bouw dit langzaam op naar volledig volkorenmeel als je resultaat bevalt.

Voordeel en nadelen

Het grote voordeel is de hogere voedingswaarde: volkorenmeel bevat meer vezels, vitaminen en mineralen. Daarnaast geeft het een nootachtige smaak die veel bakkers waarderen. Het nadeel is dat volkorenmeel resulteert in een stevigere textuur. Voor lichte cake en luchtige koekjes is witte bloem nog steeds de beste keuze. Voor brood en hartige bakproducten is volkorenmeel juist ideaal.

Voorbeelden uit praktijk

Gezonde alternatieven voor bloem zijn volkorenbloem, havermout, havermeel, amandelmeel, kokosmeel en boekweitmeel, aldus Heel Holland Bakt. Amandelmeel geeft een steviger en compacter eindresultaat dan bloem, maar bevat meer eiwitten en onverzadigde vetten. Kokosmeel en boekweitmeel bieden ook unieke smaken en voedingsvoordelen voor wie zijn dieet wil variëren.

Upsides

  • Meer vezels, vitaminen en mineralen
  • Langzamere vertering, langer verzadigd
  • Lagere glycemische index
  • Volkorenmeel voegt nootachtige smaak toe

Downsides

  • Stevigere textuur dan bloem
  • Niet geschikt voor lichte cakes
  • Meer vochtopname nodig
  • Kan aanpassing van recept vereisen

Amandelmeel, kokosmeel en boekweitmeel bevatten meer voedingsstoffen zoals eiwitten, vezels, onverzadigde vetten en mineralen dan gewone bloem.

— Heel Holland Bakt (bakplatform voor thuisbakkers)

Gerelateerde lectuur: Eieren over de datum · Hoeveel gram suiker is een suikerklontje

Aanvullende bronnen

ahealthylife.nl, bakkerijkalkdijk.nl, sante.nl, broodengezondheid.be, voskamp.meesterbakker.nl, thuisbakkerswinkel.nl, youtube.com, soezie.com

Bij het afmeten van bloem of meel voor brood en cake helpt een 1/4 cup bloem in gram conversietabel enorm bij Amerikaanse recepten.

Mis deze niet

Veelgestelde vragen

Hieronder vind je antwoorden op de meest gestelde vragen over bloem, meel en volkorenmeel.

Waarom is meel beter dan bloem?

Meel bevat meer vezels, mineralen en vitaminen omdat de zemelen en kiem behouden blijven. Bloem is gezeefd en bevat daardoor minder voedingsstoffen. Voor wie gezondheid belangrijk vindt, is meel daarom de betere keuze.

Kan je van meel bloem maken?

Niet letterlijk, maar je kunt meel verder verfijnen door het te zeven. Dat verwijdert de zemelen en kiem weer, waardoor je feitelijk terugkomt bij bloem. De omgekeerde weg, van bloem naar volkorenmeel, is niet mogelijk zonder de ontbrekende onderdelen toe te voegen.

Wat gebruiken Italianen in plaats van bloem?

Italianen gebruiken vaak tipo 00 bloem voor pasta en pizza, wat een zeer fijne bloem is. Voor hun volkorenproducten gebruiken ze volkorenmeel (farina integrale). Het Italiaanse keukenbenadering benadrukt de kwaliteit van de meelsoort boven de kwantiteit.

Is tarwebloem hetzelfde als bloem?

Ja, tarwebloem is een andere naam voor wat we gewoon bloem noemen. Het is gemaakt van tarwe, specifiek het meellichaam van de korrel. De term tarwebloem wordt gebruikt om het te onderscheiden van andere meelsoorten zoals boekweitmeel of roggebloem.

Verschil meel en zelfrijzend bakmeel?

Zelfrijzend bakmeel is bloem met bakpoeder al toegevoegd. Gewoon meel of volkorenmeel heeft geen bakpoeder en vereist dat je zelf rijsmiddel toevoegt. Voor snelle recepten is zelfrijzend bakmeel handig, maar voor volkoren of ambachtelijk bakken is losse meelsoort beter.

Waarmee kan ik 1 kopje bloem vervangen?

Je kunt een kopje bloem vervangen door negentig gram volkorenmeel, of een mengeling van 45 gram bloem en 45 gram volkorenmeel. Havermeel werkt ook goed, net als amandelmeel voor glutenvrije recepten. Pas de vochtverhoudingen aan afhankelijk van de meelsoort.

Meel of bloem voor brood?

Voor brood is volkorenmeel de gezondste keuze, gevolgd door meel en tenslotte bloem. Witbrood van bloem geeft een lichte, luchtige textuur. Volkorenbrood is steviger maar voedzamer. Veel bakkers mengen meel en bloem voor een balans tussen smaak, textuur en voedingswaarde.

Verschil bloem en patentbloem?

Patentbloem is nog fijner dan gewone tarwebloem en bevat meer gluten. Daardoor is het ideaal voor brood en producten die veel elasticiteit nodig hebben. Gewone bloem is veelzijdiger en geschikt voor zowel zoete als hartige baksels. Patentbloem is een premium variant voor specifieke toepassingen.

Voor thuisbakkers die willen kiezen tussen bloem en meel is de conclusie helder: wie gezondheid vooropstelt, kiest voor volkorenmeel of meel. Wie textuur en lichtheid belangrijk vindt, gebruikt bloem. In de praktijk werkt vaak een mengeling van beide. De juiste keuze hangt af van wat je wilt bereiken met je baksel en je dieet.

Samenvatting: Wie kiest voor brood, profiteert van volkorenmeel met zijn vezels en mineralen. Voor luchtige cakes is bloem de beste keuze. Thuisbakkers kunnen experimenteren met mengelingen om het beste resultaat te behalen afhankelijk van wat ze bakken.